Gösterge panelindeki sıcaklık ibresinin normal çalışma bandının üzerine çıkması, motorun ürettiği ısı ile soğutma sisteminin attığı ısı arasındaki dengenin bozulduğunu gösterir. Modern benzinli ve dizel motorlarda yakıtın kimyasal enerjisinin yalnızca üçte biri civarı tekere iletilir; geri kalanın büyük bölümü egzoz gazları ve soğutma devresi üzerinden atılır. Dolayısıyla motor sıcaklığı yüksek seyrediyorsa sorun genellikle "motor fazla ısı üretiyor" değil, "üretilen ısı dışarıya taşınamıyor" tarafındadır.
Çoğu araçta termostat 82–92 °C aralığında açar, soğutma fanı 95–105 °C bandında devreye girer, radyatör kapağı 1,0–1,5 bar basınç tutarak suyun kaynama noktasını 120 °C üzerine taşır. Bu yüzden ibrenin ortanın hafif üzerinde durması, trafikte fan çalışırken kısa süreli yükselmesi normaldir. Alarm veren üç durum vardır:
Aşağıdaki tablo, hangi arızanın hangi davranış örüntüsünü ürettiğini karşılaştırır. Teşhiste en hızlı yol, "ne zaman ısınıyor" sorusunu doğru yanıtlamaktır.
| Neden | Tipik davranış | Ayırt edici ipucu | Zorluk / maliyet |
|---|---|---|---|
| Soğutucu sıvı seviyesi düşük | Kademeli ısınma, kalorifer zayıflar | Genleşme kabı min. altında; altında damla izi | Çok kolay / düşük |
| Fan veya fan rölesi/müşiri arızası | Trafikte ve rölantide ısınır, otoyolda düzelir | Motor 100 °C civarındayken fan hiç dönmüyor | Orta / düşük-orta |
| Termostat açmıyor (sıkışmış kapalı) | Motor birkaç kilometrede hızla ısınır | Üst radyatör hortumu soğuk kalır, alt hortum ısınmaz | Orta / düşük |
| Radyatör tıkalı / peteği kirli | Yükte, yamaçta, klima açıkken ısınır | Petek yüzeyinde soğuk-sıcak bölge farkı; böcek-yaprak dolu ön yüz | Orta / orta |
| Devirdaim (su pompası) kanatları yorulmuş | Her koşulda yavaş yükselme | Kasnak bölgesinde sızıntı izi, metalik uğultu | Zor / orta-yüksek |
| Radyatör kapağı basınç tutmuyor | Normal görünür, sonra taşma | Kabarcıklı taşma, sık sıvı eksilmesi | Çok kolay / çok düşük |
| Devrede hava tıkacı | Sıvı değişimi/tamir sonrası başlar | İbre dalgalanır, kalorifer bir sıcak bir soğuk | Kolay / yok |
| Silindir kapak contası | Isınma + basınç artışı | Kabda sürekli kabarcık, beyaz egzoz dumanı, yağda emülsiyon | Çok zor / yüksek |
Teşhiste mantık, düşük maliyetli ve yüksek olasılıklı kalemleri önce elemektir. Kapak ve seviye kontrolü dakikalar sürer; conta teşhisine ise en sonda gelinir.
Soğutma devresi sağlam olsa da bazı koşullar sıcaklığı tavana yaklaştırır. Aşırı geciken yağ değişimi nedeniyle viskozitesini kaybetmiş yağ, sürtünme ısısını artırır; tıkalı hava filtresi karışımı bozarak yanma sıcaklığını yükseltir; sürtünen fren balatası tekerleği ısıtır ve motoru gereksiz yüke sokar; düşük lastik basıncı yuvarlanma direncini büyütür. Bu kalemler tek başına motoru kaynatmaz ama sınırda çalışan bir sistemi eşiğin üzerine taşır. Bakım takviminde yağ, filtre, balata ve lastik basıncı kontrollerinin dü