Klima performansı, aracın en sinsi şekilde bozulan sistemlerinden biridir. Fren balatası aşınırken ses verir, akü zayıflarken marşta belli eder; klima ise yılda birkaç yüz gramın altında kaçak yaparak yavaş yavaş soğutmayı bırakır. Sürücü genellikle "eskisi kadar üflemiyor" der ama bunu mevsime, hava sıcaklığına ya da yorgunluğa bağlar. Oysa bu düşüşü ölçülebilir bir veriye çevirmek mümkündür ve klima freon kontrol işlemi, doğru sırayla yapıldığında yarım saatlik bir teşhis rutinidir.
Kapalı bir çevrimde gaz "tükenmez"; ancak hortum duvarlarından yıllar içinde difüzyonla sızar, O-ring contalar kurur, kondenser taş darbesiyle delinir. Sistemde nominal dolumun yaklaşık %10-15'i eksildiğinde soğutma hissedilir biçimde zayıflar; %25 üzeri eksikte kompresör yeterli yağ dolaşımı alamadığı için mekanik hasar riski başlar. Bu yüzden "biraz gaz atalım" mantığı yanlıştır: eksilme miktarı, kaçağın hızını ve yerini gösteren bir veridir.
Ayrıca soğutmama şikâyetinin her zaman kaynağı gaz değildir. Tıkanmış polen filtresi, yağ ve böcek kalıntısıyla dolmuş kondenser peteği, çalışmayan fan kademesi veya düşük soğutucu sıvı seviyesi de aynı belirtiyi üretir. Motor tarafındaki soğutma dengesi bozuksa klima kondenseri ısıyı atamaz; bu nedenle radyatör ve sıvı devresi bakımı klima teşhisinin ön koşuludur.
| Dış hava | Beklenen menfez sıcaklığı | Sağlıklı ΔT |
|---|---|---|
| 20 °C | 4-8 °C | 12-16 °C |
| 25 °C | 6-10 °C | 15-19 °C |
| 30 °C | 8-13 °C | 17-22 °C |
| 35 °C | 10-16 °C | 19-25 °C |
ΔT değeri 10 °C'nin altındaysa sistemde ciddi bir kayıp vardır. 12-15 °C bandı sınırdadır ve basınç ölçümüyle doğrulanmalıdır. Nem oranı yüksek bölgelerde evaporatör daha fazla gizli ısı harcadığı için ΔT bir miktar düşer; bunu hesaba katın.
| Yöntem | Verdiği bilgi | Maliyet/erişim | Hata riski |
|---|---|---|---|
| Menfez sıcaklığı (termometre) | Genel performans, ΔT | Çok düşük | Düşük ama nedeni göstermez |
| Tek göstergeli alçak basınç manometresi | Alçak taraf basıncı | Düşük | Yüksek — tek taraflı okuma yanıltır |
| Çift manometreli manifold seti | Alçak + yüksek basınç oranı | Orta | Orta; yorum bilgisi gerekir |
| Geri kazanım/şarj cihazı ile tartımlı dolum | Sistemdeki gerçek gram miktarı | Yüksek, servis işi | Çok düşük |
| UV boya veya elektronik dedektör | Kaçağın yeri | Orta | Boya için bekleme süresi gerekir |
Ev koşullarında en güvenilir kombinasyon, termometre + çift manometreli manifold ikilisidir. Yalnız alçak basınca bakmak klasik bir tuzaktır: hem eksik gaz hem genişleme valfi tıkanıklığı alçak tarafı düşürür, fakat ilkinde yüksek taraf da düşük, ikincisinde normal ya da yüksektir.
| Dış hava | Alçak taraf (bar) | Yüksek taraf (bar) |
|---|---|---|
| 21 °C | 1,0-1,7 | 9-11 |
| 27 °C | 1,4-2,1 | 11-14 |
| 32 °C | 1,7-2,4 | 13-17 |
| 38 °C | 2,1-2,8 | 16-20 |
Bu değerler kompresör devrede, motor rölanti üstü (yaklaşık 1500 d/dk), fan çalışırken geçerlidir. Aracınızın etiketinde R1234yf yazıyorsa aynı manifoldu kullanmayın; bağlantı ölçüleri ve basınç profili farklıdır, karışım hem sistemi hem cihazı bozar. Etiket ayrıca nominal dolum gramını ve kompresör yağının tipini (PAG 46, PAG 100, POE) belirtir.